Kompetencje językowe, czyli jakie?

Kompetencje językowe, czyli jakie?

 

Twoje dziecko uczy się języka obcego? Super. Pamiętaj jednak, że zarówno
przy wyborze szkoły, jak i przy ocenianiu postępów w nauce języka, warto brać
każdą wartość dodaną, jaka wiąże się z nabywaniem samych kompetencji
językowych. Tą wartością dodaną mogą być i powinny być kompetencje
społeczne nabywane krzyżowo w procesie nauczania języka obcego. Bo uczyć i
nauczyć, to od dawna dwie zupełnie różne sprawy.

Nie jest dobrze, będzie gorzej

Zwłaszcza że, jak pokazują badania IBE (Instyt Badań Edukacyjnych), nasza
młodzież uczy się języków obcych (przede wszystkim angielskiego), ale
niewiele z tego wynika. Owszem, wyniki osiągane na egzaminie gimnazjalnym
nie są zatrważające, ale już umiejętność komunikowania się w języku
angielskim (nie mówiąc o pozostałych umiejętnościach powiązanych z
językowymi kompetencjami) jest na zatrważająco niskim poziomie. Z czego to
wynika? Z uczenia „pod egzamin” gimnazjalny, a potem „pod maturę”. Jasne, że
egzamin to ważny próg, który może warunkować wiele. Ale o dobrym starcie
w dorosłe życie i o tym, czy dziecko odniesie sukces przesądzą inne
kompetencje niż pisanie testów.

Jakie kompetencje są ważne

Dla pracodawców i w zglobalizowanym świecie najbardziej pożądanymi
kompetencjami są oczywiście kompetencje językowe, ale połączone z takimi
kompetencjami jak: umiejętność pracy w grupie (w szczególności w
środowisku wielokulturowym), umiejętność krytycznego myślenia (critical
thinking), umiejętność prezentacji i autoprezentacji (projektów i produktów),
a także umiejętność kreatywnego i elastycznego podchodzenia do
rozwiązywania problemów. I te właśnie kompetencje można kształcić w
trakcie uczenia języka obcego. Wybierając więc szkołę, warto zwrócić uwagę na
to, czy poza samą tradycyjnie rozumianą nauką języka obcego, w procesie
edukacyjnym będą kształcone te kompetencje, które będą istotne na starcie w
dorosłe życie.

Proces nauczania i kształcenie kompetencji

Naprawdę warto na proces nauczania języka spojrzeć w szerszym kontekście
wielu kompetencji społecznych. Dlaczego? Bo to właśnie one w społeczeństwie
informacyjnym są najbardziej pożądanymi i najbardziej… zaniedbanymi.
Polscy uczniowie świetnie zdają testy i w badaniach, które skupiają się właśnie
na wiedzy wypadają na tle rówieśników z Europy bardzo dobrze. Szkoda tylko,
że jeśli spojrzymy na kompetencje społeczne, jest już znacznie gorzej.
Szczególnie jeśli trzeba będzie zaistnieć z kompetencjami społecznymi w
środowisku obcojęzycznym – na przykład w międzynarodowej korporacji
albo podczas kontaktów biznesowych. Jasne, że planując przyszłość dziecka,
nie znamy wszystkich jej składowych, ale jedno jest pewne – globalizacja jest
faktem, a język angielski to nowa łacina – lingua franca. Nie wystarczy w tym
języku mówić. Trzeba w nim rozumieć. Trzeba w nim myśleć i trzeba w nim
komunikować. A mówić i komunikować to tylko z pozoru synonimy.

Z czym jest najgorzej

Tymczasem z czterech nauczanych sprawności językowych – rozumienia ze
słuchu, rozumienia tekstów pisanych, tworzenia wypowiedzi ustnej i
pisemnej, egzamin gimnazjalny na poziomie podstawowym nie sprawdza
bezpośrednio ostatnich dwóch. A to oznacza, że nauczyciele w szkole mogą
potencjalnie poświęcać kształceniu tych umiejętności mniej uwagi. A
tymczasem podstawa programowa mówi, że podstawowym celem kształcenia
jest przygotowanie uczniów do skutecznej komunikacji w mowie i piśmie.
Systemu oświaty nie zmienimy sami. Ale możemy, wybierając szkołę językową,
wybrać taką, która będzie wzmacniać te kompetencje, które ze względu na
różne uwarunkowania są zaniedbywane choćby w gimnazjum.

Edukacja plus

Pamiętajmy przy tym, że nie chodzi o obwinianie nauczycieli w tradycyjnym
modelu nauczania. Edukacja w zakresie języka angielskiego w gimnazjum jest
silnie naznaczona perspektywą egzaminu gimnazjalnego. Uczniowie,
nauczyciele i dyrektorzy (a co za tym idzie – rodzice) przyznają, że dobre
przygotowanie do egzaminu jest jednym z podstawowych celów nauki. W
związku z tym większość anglistów temu celowi podporządkowuje swoje
działania już od pierwszej klasy gimnazjum. Prawie wszyscy deklarują, że
wykonują z uczniami dużo ćwiczeń przygotowujących do egzaminu. To
oczywiście wystarczy do zdania egzaminu, ale z pewnością nie wystarczy do
dobrego funkcjonowania w przyszłości.

Ze wspomnianego raportu IBE wynika także, że w ponad połowie szkół
biorących udział w badaniu lekcje języka angielskiego nie są prowadzone w
języku angielskim. A tymczasem w odniesieniu do warunków i sposobu
nauczania języka angielskiego w szkole największą wagę należy przypisać
właśnie komunikacji w języku docelowym na lekcji. Z raportu IBE wynika
jednak, że lekcje języka angielskiego około połowy badanych uczniów (46%)
nie są prowadzone w tym języku. Kompetencje społeczne związane z
komunikowaniem w języku obcym są bardzo istotne. I wygląda na to, że od
nas zależy, jak bardzo będziemy wspierać te właśnie. Wybierając choćby
szkołę językową, która nie tylko przygotuje do egzaminu, ale przygotuje do
funkcjonowania w świecie i w dorosłym życiu.

Kompetencje społeczne i kompetencje językowe

W języku potocznym wyrażenie „kompetencje społeczne” kojarzy się z
umiejętnością życia wśród ludzi, w tym współpracy z innymi. W niektórych
kontekstach kompetencje społeczne rozumie się też jako umiejętności
interpersonalne. Można je wykształcać podczas pracy na każdym etapie
edukacji i w ramach każdego przedmiotu. Co więcej – są one zapisane w
podstawie programowej. Kształcenie w zakresie języków obcych wydaje się
być jednak jednym z wdzięczniejszych obszarów, gdzie można kształcić te
właśnie kompetencje. Ćwiczenia w grupie mogą wspierać kompetencje
pracy… w grupie właśnie. Prezentacja i autoprezentacja wzmacniają
kompetencje komunikowania idei i wartości. A dyskusja w języku obcym
może wzmacniać umiejętność krytycznego myślenia i prowadzenia rozmów w
języku obcym. To ważne, bo kiedyś młody człowiek będzie komunikować,
prezentować, dyskutować czy negocjować w języku obcym. Wiele razy.
Egzamin zaś gimnazjalny czy maturalny zda raz. Może zdać go dobrze lub
bardzo dobrze. Ale egzamin z posiadanych kompetencji społecznych będzie
zdawać każdego dnia. I to życie będzie weryfikować, na jaką ocenę zapracował.
I czy szkoła językowa, która go do tego przygotowała była dobra, czy nie.
Warto o tym pamiętać i wybierać szkołę językową dla dziecka, która ucząc
języka, przy okazji… nauczy lepszego funkcjonowania. Nie ma to jak upiec
dwie pieczenie przy jednym ogniu. Albo jak mówią Anglicy: To kill two birds
with one stone.

Może również to Ciebie zaciekawi?

Pozna(j)ń język angielski

Poznań to nie tylko koziołki, browary „Lech” czy sporty zespołowe. To także przyjazne otoczenie, otwarty i perspektywiczny rynek pracy, bardzo obszerny edukacji (i to nie tylko spod znaku Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza) czy kultury. Dla wielu Poznań to także bardzo wyrazisty kawałek Polski, z lokalną gwarą i specyficznymi naleciałościami językowymi. Tak wiele atrakcji i wyzwań w jednym mieście? Tak, a to przecież nie wszystko.
Czytaj artykuł
Wszystkie wpisy
Czym jest langzie?

Langzie to największa polska porównywarka szkół i kursów językowych. Z nami znajdziesz swój wymarzony kurs w swoim mieście!

Znajdź kurs
hola!
Salut :-)